Hayatınız boyunca, kaçınılmaz olarak birçok kayıp yaşarsınız. Bunların en büyüğü ve zorlayıcı olanı sevdiğiniz birinin kaybıdır. Bunun yanında ayrılık, işten çıkarılma, ebeveynlerin boşanması, aileden ve evden ayrılma, hastalık ve kaza sebebiyle oluşan yeti yitimi de kayıp yaşantılarına örnektir. Yas ise bu kayıplara yönelik bir tepki olarak ortaya çıkar.

iki, insan, sahil, sırt

Kayıp sonrasında, sakin bir kabulden kriz tepkisine kadar değişen farklı yas tepkileri gösterebilirsiniz. Bu tepkiler kişiden kişiye farklılık gösterir. Bu farklılıklara rağmen genel yas tepkileri dört başlık altında toplanabilir:

Fiziksel Belirtiler: Midede boşluk hissi, kalpte ve boğazda sıkışma, seslere karşı hassasiyet, nefes darlığı, halsizlik, iştah sorunları, baş ağrısı.

Bilişsel Belirtiler: İnanmama, inkar, ölen kişinin yaşadığı duygusu, halüsinasyonlar, dikkat dağınıklığı, unutkanlık, rahatsız edici düşünce veya rüyalar.

Duygusal Belirtiler: Şok, üzüntü, öfke, kendini ve başkalarını suçlama, kaygı, yalnızlık, çaresizlik, isteksizlik, umutsuzluk.

Davranışsal Belirtiler: Uyku ve yeme sorunları, kaybedilen kişiyi hatırlatan şeylerden kaçma ve/veya bunlardan ayrılmama, kaybedilen kişiyi arama, sosyal çevreden uzaklaşma, ağlama.

adam,yalnız,bank

Yaşadığınız kayıp sonrası yas sürecinin genelde 6-12 ay kadar sürmesi beklenir ve normal belirtileri zamanla yatışır. Bu zamanı etkileyen birçok faktör vardır: yaşınız, sosyal desteğiniz, geçmişteki kayıp yaşantılarınız, kişilik özellikleriniz; ölen kişinin kim olduğu, kaybın şekli, ölen kişi ile ilişkiniz…

mezar,çicek,ölüm

Yas belirtilerine bağlı olarak, duygusal durumunuzda, sosyal hayatınızda ve ilişkilerinizde aksaklıklar ortaya yaşayabilirsiniz. Ancak yas tutma süreci kayıp ardından yaşanan doğal bir süreçtir. Tedavi edilmesi gereken bir hastalık veya bozukluk değildir. Bu nedenle normal bir yas sürecinde uzman ve ilaç desteği almanız beklenmez.

Yas sürecinizin ilk zamanlarında olduğu gibi kaybı uzun süre inkâr etmeniz, yoğun şekilde alkol ve madde tüketmeniz, hekim kontrolü dışında ilaç kullanmanız, kaybı hatırlatan şeylerden uzun süre kaçmanız, fiziksel şikayetlerinizin artması, kendinize zarar vermeyi düşünmeniz, yoğun suçluluk hissetmeniz, bir yıldan daha uzun süre sosyal ortamdan uzaklaşmanız yas sürecinizin sorun haline dönüştüğünü ve destek alınmanız gerektiğini gösterir.

ağaç, kuru, yaş, yaprak

Kayıp sonrası, yas sürecini sağlıklı bir şekilde geçirmek için neler yapabilirsiniz?

  • Kendinize ve diğerlerine karşı sabırlı olun
  • Öfke, suçluluk, korku ve hüzün gibi duygularınızı ifade edin
  • Zorlayıcı olsa da etrafınızdaki insanlarla yaşadığınız kayıpla ilgili konuşun
  • Cenaze törenine katılın ve mezarlık ziyaretine gitmeye çalışın
  • Gündelik yaşantınıza aşamalı olarak dönmeye çalışın
  • Hayatınızı etkileyecek ciddi kararlar vermekten kaçının
  • Temel fiziksel ihtiyaçlarınızı (uyku, yemek, temizlik vb.) ihmal etmeyin
  • İyi hissettiren uğraşlarınıza yavaş yavaş zaman ayırmaya başlayın
  • Acının getirdiği sıkıntıdan uzaklaşmak için alkol ve madde kullanımından uzak durun
  • Kaybın yaşamımızın kaçınılmaz ve zor bir parçası olduğunu kabul edin

674 kişi okudu

Psikolog Cenk UMUR

Psikolog Cenk Umur, 2013 yılında Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü‘nden mezun olmuştur. Lisansüstü eğitimine Anadolu Üniversitesi Sosyoloji Bölümü‘nde devam etmektedir. 2013 yılında Ali Osman Demirtaş Vakfı Özel Yatılı Bakım Merkezi’nde psikoz tanısı alan hastalar ve zihinsel engellilere yönelik psikososyal destek içerikli çalışmalar yaptıktan sonra 2014 yılında göreve başladığı Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü’nde kadına yönelik şiddet, sigara ve madde bağımlılığı, çocuk ihmal ve istismarı, intihar, otizm spektrum bozukluğu ve diğer gelişimsel bozukluklar alanında çalışmalar yapmıştır. 2018 yılından itibaren İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Sağlıklı Hayat Merkezi’nde psikolojik danışmanlık hizmeti vermektedir.

4 yorum

büşra tok · 27 Ocak 2020 08:40 tarihinde

elinize sağlık araştırdığım bir konu idi işime yaradı

ZEHRA ERYILMAZ · 14 Şubat 2020 12:01 tarihinde

HOCAM ESKİDEN ÖNCE AKRABA KONU KONU KOMŞULAR HEP AVUTURDUK.ŞİMDİ BİTTİ DERDİ OLANA AL ANTİDEPRESAN. SİZİN BİLGİLERİNİZ SAYESİNDE AYAKTAYIZ İYİKİ VARSINIZ

    Psikolog Cenk UMUR · 14 Şubat 2020 13:03 tarihinde

    Teşekkürler Zehra Hanım, bu gibi süreçlerde sosyal destek oldukça önemli. Zor da olsa bizi anlayan kişilerle konuşmak, paylaşmak gerekiyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir