Haz alma ve sıkıntıdan kaçma, eylemlerimizin altında yatan temel iki bilinçdışı süreçtir. Bizler farkında olmasak da, sonucunda zevk alacağımız veya bizi sıkıntıdan uzaklaştıracak davranışları seçeriz. Örneğin; tuvalete gitmeye bilinçli şekilde karar vermeyiz, bizi yerimizden kaldıran şey idrar kesemizdeki sıkışmışlık hissini yok etmektir.

atletik, sporcu, ayakkabı, yürüyüş, erkek

Bu süreçler sadece acil ve biyolojik ihtiyaçlarımız için değil uzun süreli hedeflerimiz için de geçerlidir:

  • Yüksek lisans tezimizi yazdığımızda akademik derece (haz),
  • Spor salonuna düzenli şekilde devam ettiğimizde sağlıklı bir beden (haz),
  • Her gün en az 8 saat uyuduğumuzda stresimizin azalması (sıkıntıyı uzaklaştırmak)
    gibi sonuçlar elde edecek olmamız hedeflerimize odaklanmamızı sağlar.

zorbalık-anksiyete-okul-çocuk-siberzorbalık-teknoloji-çocuklar-psikoloji-çocuk psikolojisi-öğretmen

Davranışlarımızı motive eden haz alma ve sıkıntıdan uzaklaşma isteğimiz bazı zamanlarda uzun süreli hedeflerimizi baltalayabilir.

Başladığımız yeni beslenme programı sonucunda sağlıklı bir bedene ulaşmayı hayal ederiz. Bu sonuç önemli derecede haz verse de kendimizi çikolatalı bir pastanın yarısını yerken bulabiliriz. Çünkü pastadan alacağımız hazzı, beslenme programı sonucunda alacağımız hazdan daha çabuk elde ederiz.

insülin direnci, siyah, tatlı, sofra, şeker

Bu süreçler bu kadar etkiliyse ve uzun süreli hedeflerimizle çelişiyorsa bazı insanlar nasıl düzenli şekilde egzersiz yapabiliyor ve diyet uygulayabiliyorlar? İşte burada isteklerimizi erteleyerek veya sıkıntıya katlanarak davranışlarımızı kontrol etmemize yardımcı olan irade devreye girer. İrade gücümüzü bilinçli şekilde kullanarak herhangi bir davranışa karar verir ve onu eyleme geçiririz.

Arkadaşlarımızla sabaha kadar oyun oynamak gibi kısa sürede haz veren bir etkinlik yerine uzun vadeli  hedeflerimize uygun olan ders çalışmayı seçmek irade gücünüzü kullandığımızı göstermektedir.

Unutulmamalıdır ki, bazı yöntemlerle geliştirebileceğimiz irade gücümüz sınırlı bir kaynaktır. Bu nedenle herhangi bir işi yaparken tamamen iradeli davranmamız mümkün değildir. Çok sevdiğimiz bir kitabı okurken bile başka şeyler düşünmeye başlayarak okumayı bırakabiliriz.

online diyet, uzaktan besienme, online diyetisyen, ofis, kahve, mac

Bu nedenle, irademizi kullanmamızı gerektiren işleri art arda yapmak oldukça yorucu olacağından bu görevlerin bazılarında başarısız olmamız kaçınılmazdır. İşlerimizi ve hedeflerimizi, irade gücümüzün tükenebilen ve sınırlı bir kaynak olduğunu hatırlayarak planlamamız gerekmektedir.

425 kişi okudu

Psikolog Cenk UMUR

Psikolog Cenk Umur, 2013 yılında Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü‘nden mezun olmuştur. Lisansüstü eğitimine Anadolu Üniversitesi Sosyoloji Bölümü‘nde devam etmektedir. 2013 yılında Ali Osman Demirtaş Vakfı Özel Yatılı Bakım Merkezi’nde psikoz tanısı alan hastalar ve zihinsel engellilere yönelik psikososyal destek içerikli çalışmalar yaptıktan sonra 2014 yılında göreve başladığı Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü’nde kadına yönelik şiddet, sigara ve madde bağımlılığı, çocuk ihmal ve istismarı, intihar, otizm spektrum bozukluğu ve diğer gelişimsel bozukluklar alanında çalışmalar yapmıştır. 2018 yılından itibaren İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Sağlıklı Hayat Merkezi’nde psikolojik danışmanlık hizmeti vermektedir.

3 yorum

Oruç tutanların yaşayabileceği psikolojik etkiler – Momentum · 24 Nisan 2020 13:51 tarihinde

[…] yiyecek ve içeceklerden uzak durmak, kısıtlı bir kaynak olan irade gücünü kullanmayı gerektirdiğinden bu süre içinde yoğun fiziksel ve zihinsel çaba gerektiren işler […]

Diyete uyum sağlamayı engelleyen düşünce hataları – Momentum · 24 Nisan 2020 18:12 tarihinde

[…] beslenme düzeni değişikliğidir ve her zaman aynı motivasyona sahip olmayabilirsiniz. Bu sizin irade sorununuz olduğunuzu […]

Bu düşünce hataları diyete uyum sağlamanızı engelliyor – Momentum · 24 Nisan 2020 18:30 tarihinde

[…] beslenme düzeni değişikliğidir ve her zaman aynı motivasyona sahip olmayabilirsiniz. Bu sizin irade sorununuz olduğunuzu […]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir