Arkeolojik buluntularıyla dünya gündemine oturan Göbeklitepe1, Şanlıurfa’nın Haliliye ilçesine bağlı Örencik Köyü yakınlarında yer alıyor.

Bilinen en eski dini yapılar topluluğu olarak kabul edilen2 Göbeklitepe, tarihteki pek çok bilgiyi temelden değiştirdi.

Göbeklitepe, göbekli tepe, urfa kazılar, şanlıurfa dini merkez arkeoloji, turkey gobeklitepe,

İnsan topluluklarının henüz yerleşik yaşama geçmedikleri, avcı ve toplayıcı oldukları MÖ 10.000 yılına tarihlenen Göbeklitepe; tarımsal etkinliğin başlamadığı (toprağın işlenmediği, ekilip biçilmediği) dönemi işaret ediyor. Bölgede yapılan arkeolojik incelenmelerde bazı besinlere ait buluntular tespit edilmiştir.

buğday, ekin, tarla, un

Buğday

Çok sayıda genetik varyasyonu bulunan ve en önemli kültür bitkilerinden biri olan buğdayın hassas ve dayanıksız olan3 atasının, Göbeklitepe eteklerinde yetiştiği bulundu. Bölgede yabani buğday türü olan Einkorn taneleri bulunurken tahılın evcilleştirilmiş türlerine ilişkin bulguya rastlanmamıştır1.

badem, çerez, yağlı tohum

Badem

Göbeklitepe’de yapılan arkeolojik çalışmalarda bademin yabani türüne ait buluntularla karşılaşılmıştır.

kabuklu fıstık, yağlı tohum

Fıstık

Bitki kalıntılarından badem dışında yalnızca yer fıstığının yabani türleri saptanmıştır.

Göbeklitepe, göbekli tepe, urfa kazılar, şanlıurfa dini merkez arkeoloji, turkey gobeklitepe,

Sığır eti

Göbeklitepe’deki hayvan kemikleri ile yapılan arkeolojik çalışmalarda sığırın yabani türüne ait buluntulara rastlanmıştır.

Et, kırmızı et, kesme tahtası

Ceylan eti

Evcil türlere ilişkin bir bulgunun henüz tespit edilemediği kazılarda ceylan etinin tüketildiği saptanmıştır. Kazılarda çok miktarda hayvan kemiği bulunması, Göbeklitepe’de çalışanların beslenmeleri ve törenler için çok miktarda etin tüketildiğini gösteriyor.

Göbeklitepe, göbekli tepe, urfa kazılar, şanlıurfa dini merkez arkeoloji, turkey gobeklitepe,

Toy kuşu eti

Göbeklitepe’de tüketildiği belirlenen besinlerden biri de, Dicle havzası faunasında bulunan toy kuşudur. Ayrıca Göbeklitepe’deki yapıları inşa etmek için en az 500 işçinin çalışmış olması gerektiği1 düşünülüyor. Bu işçilerin beslenmesi amacıyla gereken besinlerin temin edilebilmesi konusundaki gereklilik de tarımın keşfedilmesini sağlamış olabilir.

unesco logo

2018 yılında UNESCO Kalıcı Dünya Mirası listesine alınan Göbeklitepe’de devam eden çalışmalar sayesinde dünya, yeni bilgiler edinmeye devam edecek.

Yararlanılan kaynaklar

Yazı kaynakçası

1 • Türk Tarım ve Orman Dergisi (03.05.2020). Göbeklitepe ve tarım • turktarim.gov.tr/Haber/244/gobeklitepe-ve-tarim

2 • Gaiga Dergi (04.05.2020). Bilinen en eski kült yapılar topluluğu: Göbeklitepe • gaiadergi.com/bilinen-en-eski-kult-yapilar-toplulugu-gobeklitepe

3 • Medium (04.05.2020). Anadolu Araştırmaları: Göbekli Tepe • medium.com/@gastronomika_tr/anadolu-araştırmaları-göbekli-tepe-c4aacbcf2e32

Görsel kaynakçası

Görsel 0 (Kapak), 2, 6, 8 ve 9 • Vikipedi (04.05.2020). tr.wikipedia.org/wiki/Göbeklitepe

Görsel 1 • Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu (04.05.2020). usf.org.tr/TR,1218/tarihte-bir-milat-gobeklitepe-sanliurfa.html

759 kişi okudu

Uzman Diyetisyen Şenol YILDIZ

Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik bölümünden 2014 yılında mezun olan Şenol YILDIZ, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nde bilim uzmanlığını tamamlamıştır. Mesleki yaşamına fitoterapi ve besin destekleri alanında öncü bir Amerikan şirketinde görev alarak başlayan YILDIZ, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nde Uzman Diyetisyen olarak görev yapmakta, 6 yıl önce başlayarak 9.000'i aşkın hasta/danışanın hayatına dokunduğu bütüncül diyet eğitimlerine ve beslenme tedavilerine yine aynı heyecanla devam etmektedir. Şenol YILDIZ'ın Diyetinizde Bitkilere Yer Açın e-kitabını Google Play Kitaplar üzerinden inceleyerek satın alabilirsiniz.

3 yorum

“En büyük arkeolojik keşif: Göbeklitepe” bize beslenme hakkında hangi bilgileri veriyor? – Gerçek Diyetisyenler Sitesi · 8 Mayıs 2020 19:22 tarihinde

[…] Bilinen en eski dini yapılar topluluğu olarak kabul edilen Göbeklitepe, tarihteki pek çok bilgiyi temelden değiştirdi. İçeriğin devamı burada yer alıyor. […]

Kavulca – Momentum · 24 Temmuz 2020 12:01 tarihinde

[…] Göbeklitepe ve Çayönü’ne kadar uzanan kavulca buğdayı, günümüzde Anadolu’nun kimliğini ve […]

Kavulca – Momentum · 24 Temmuz 2020 13:43 tarihinde

[…] Tarihi Çayönü’ne kadar uzanan kavulca buğdayı, günümüzde Anadolu’nun kimliğini ve mutfak kültürünü simgeliyor. “En büyük arkeolojik keşif: Göbeklitepe” bize beslenme hakkında hangi bilgileri veriyor? […]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir